Als ik wakker word van de Amazonevogels en het eerste licht, schieten de tranen me al in de ogen. Ik wil niet weg!
En ik wil ook niet weg van Tayná en Noel.
Anaconda
Noel is de kapitein, de oerwoudman met zijn eeuwige kapmes. Van dichtbij praktisch blind, maar een slapende luiaard in de boom tussen het groen spot hij vanaf vijftig meter. Hij redt een stekelvarken dat dreigt te verdrinken, fluit tegen de vogels die hij allemaal herkent, en de apen spingen op zijn schouders.
Tayná is een Amazonemeisje dat zichzelf vloeiend Engels heeft geleerd. Zij geeft het oerwoud voor ons vorm met verhalen. Matriarchale mythen over de Moeder van het Woud (de Samauma boom) die een dapper, misbruikt meisje redde dat daarna half aarde, half water werd (een soort van zeemeermin).
Tayná brengt ons ook naar een vervallen, overwoekerd hotel op een ongelooflijk mooie plek, waar ooit de jetset kwam om de Amazone te beleven vanuit een panoramarestaurant met tafelkleden, westers eten en zilveren bestek. Ook de film Anaconda met Angelina Jolie is daar opgenomen. De ruine getuigt van neokoloniale megalomanie die uiteindelijk ten val kwam. ‘De vrouwelijke sjamaan zei: bouw niet verder voorbij dit punt,’ zegt Tayná. ‘Ze deden het toch. Het hotel ging failliet en de boze werkers die nooit betaald werden, roofden alles terug, tot de deuren en vloeren aan toe.’
We bezoeken Tayná’s vriendin in het nabije oerwoudstadje waar ook een prima school staat: ’s ochtends is het lokaal voor de kleintjes, ’s middags voor de bovenbouw en ’s avonds voor de middelbare scholieren. Vanaf veertien ben je kennelijk meerderjarig in Brazilië en de meeste kinderen van die leeftijd werken overdag. Of de meisjes worden zwanger. De huidige president betaalt daarom een bescheiden salaris aan de kinderen die toch naar school gaan. ‘Ik wilde dat ik dat had gehad,’ zegt Tayná, die ook nog voor haar zwaar epileptische moeder en voortdurend dronken oom moet zorgen.
We worden vrienden met ‘mister Shell’ van het lokale drijvende supermarktje (met inderdaad ook jerrycans benzine te koop) waar we de lokale guarana-frisdrank drinken. Ik lees de beroemde schrijver Jorge Armado op verlaten, hagelwitte Amazone-strandjes. Later gaan J en ik ook nog samen in een houten bootje roeien over de spiegelgladde Rio Negro. Blauwe vlinders om ons heen. Onder het zwarte water houden zich de krokodillen, de piranha’s en de dolfijnen schuil – al springen die laatste af en toe vrolijk omhoog. Ik vertel Tayná dat wij in Nederland het hebben over ‘in het huwelijksbootje stappen.’ Tayná zegt dat in Brazilië samen roeien in een bootje staat voor het begin van iets nieuws. ‘Voor transformatie.’ Zo is de cirkel weer rond. Ach, de verhalen van Tayná. De ogen van Noel. Ik ga ze zo verschrikkelijk missen.
Met wild haar, verbrande neus (ik) en ruige oerwoudsieraden om stappen J en ik het ijskoude airco-vliegveld van Manaus binnen, een lange reis met overstappen voor de boeg. Op naar Pernambuco!
